Nieuws

Wanneer de diagnose dementie valt, heeft dat niet alleen impact op de cliënt, maar op het hele gezin. Casemanager Patricia van Liemosa helpt hen om in die veranderende situatie weer grip en rust te vinden. Zij fungeert als vertrouwde gids die de weg wijst door het woud van zorg en vragen. Dankzij haar jarenlange ervaring als verpleegkundige en therapeut kijkt zij altijd verder dan de diagnose; zij ziet de mens. We spraken met haar over haar passie voor deze bijzondere doelgroep, haar beeldende werkwijze en de kunst van het echt luisteren.

Waarom heb je voor het werk van casemanager gekozen?
“Vanuit mijn achtergrond als verpleegkundige kende ik de doelgroep al goed, maar het casemanagement bood me een nieuwe ervaring die me enorm trok. Wat mij drijft, is de rijkdom aan levenservaring die deze ouderen met zich meebrengen. Iedereen heeft een ‘rugzak’ vol herinneringen. Ik luister bewust naar die achtergrond; pas als je begrijpt waar iemand vandaan komt, zie je de mens achter het gedrag. Die diepgang – ontdekken waar iemand blij van wordt en waarvoor diegene ’s ochtends opstaat – is voor mij de essentie van dit werk.”

Hoe ziet een gemiddelde werkdag eruit?
“Een gemiddelde dag bestaat eigenlijk niet; mijn werk is heel dynamisch. Ik plan dagelijks huisbezoeken, maar vul de rest in met vragen die tussendoor komen of crisissituaties. Die ‘reuring’ heb ik nodig. Als een situatie escaleert, schakel ik direct met het netwerk: familie, huisarts en zorginstellingen. Ik fungeer als vertrouwenspersoon en zorg dat alles goed afgestemd is. Mantelzorgers weten dat ze mij tijdens werktijden altijd mogen bellen; er direct zijn voorkomt vaak dat situaties verergeren.”

Wat zijn voor jou de uitdagingen bij dementie die vaak minder zichtbaar zijn?
“Vaak herkent een cliënt de diagnose niet, waardoor de hulpvraag bij de omgeving ligt. Het verraderlijke is dat iemand aan de buitenkant nog heel helder lijkt, terwijl het overzicht over bijvoorbeeld post of rekeningen al wegvalt. Om dit bespreekbaar te maken, leg ik het eenvoudig uit: ‘Ons hoofd wordt, net als ons lichaam, wat strammer.’ Mijn vaste metafoor is de boekenkast: ik teken de levensloop als een kast vol boeken. Bij dementie missen er boeken in die kast. Het effect? Zelfs als cliënten mijn naam vergeten, herkennen ze me vaak als ‘die mevrouw van de boekenkast’.”

Hoe ondersteun je mantelzorgers?
“Zij beleven het proces vaak heel anders dan de cliënt. Ik ben er voor hen met familiegesprekken en een luisterend oor. Ik gebruik de ‘wipwap-metafoor’ om te kijken naar de balans tussen draagkracht en draaglast; als die doorslaat, is er actie nodig. Mijn missie is om hen in hun kracht te zetten. Omdat iemand met dementie dingen niet meer kan overzien of plannen, moet de omgeving daarin meebewegen. Dat is zwaar, dus ik ben hierin heel duidelijk: ik doe niets alleen. We trekken samen op om dit vol te houden. Het doel is altijd dat de regie bij de partner en kinderen blijft.”

Hoe pak je het vinden van passende hulp aan?
“Ik kijk breed: welke hobby’s en waarden passen bij deze persoon? Ik filter de opties en ga gerust mee op locatie als de drempel hoog is. Vertrouwen bouw je op door aan de zijlijn mee te lopen en stapsgewijs aan te sluiten bij de belevingswereld van de cliënt. Wie te snel wil organiseren, staat al buiten. Het is een uitdagend vak waarin ik me als een vis in het water voel; geen dag is hetzelfde.”

Wat zou je meegeven aan mensen die net de diagnose hebben gekregen?
“Neem de tijd. Het is een vorm van ‘levende rouw’; je leven verandert ingrijpend. Schiet niet direct in de doe-modus om alles te regelen, maar sta eerst stil bij de emotionele impact. En onthoud: dementie is niet het einde van je leven. Er kan nog heel veel. Blijf doen waar je blij van wordt en laat rouw niet de overhand krijgen.”

Het is Patricia’s persoonlijke missie om, ondanks de diagnose, juist die momenten van verbinding en levensvreugde zichtbaar te houden.

Lees ook de andere verhalen uit deze serie: 

• Perspectief van Jos: “Ik ben nog steeds in beweging”: De actieve levensstijl van Jos
• Samen met het gezin:  “Samen de regie behouden: de ervaringen van Jos, Netty en Kim
• Casemanager Cindy: “De mens achter de diagnose dementie”